Nüfusu Azalan veya Yavaş Artan Ülkeler

0
283 kez okundu.
views

Nüfusun azalması veya çok az artması, Avrupa, Kuzey Amerika, Okyanusya ile Japonya gibi ileri derecede sanayileşmiş bölgelere özgü bir durumdur . Yaşlanmış nüfusun sabit ölüm oranı ve düşük doğurganlık oranı nüfusun kendi kendini yenileyememesine neden olmaktadır. Bir yerde nüfusun kendini yenileyebilmesi için, doğurgan çağdaki her kadının ortalama 2.1 çocuk doğurması gerekmektedir. Başka bir deyişle doğurganlık indisi ikinin üzerinde olmalıdır. Doğurganlık oranı Avrupa‟da ortalama 1.4, İngiltere ve İsveç‟te 1.6 ve düşük olarak İtalya‟da ve İspanya‟da 1.2 dir. Bugünkü görünümde, gelişmiş Avrupa‟da, doğurgan yaştaki kadın oranı düşmekte, nüfus yapısı yaşlanmakta, bu eğilim tersine çevrilmedikçe ve doğum oranı tekrar artmadıkça durum daha da kötüleşmektedir.

Batı Avrupa ülkelerinde nüfus, 20. yüzyılda önce Birinci Dünya Savaşı, sonra dünyayı etkisi altına alan 1930‟lardaki ekonomik buhran nedeniyle, tehlikeli bir döneme girmişti. Doğal nüfus artışı son derece yavaşlayan Avrupa ülkeleri, bu durumu değiştirmek için çeşitli önlemler aldılarsa da, İkinci Dünya Savaşı, bu önlemlerin boşa çıkmasına veya gecikmesine yol açmıştı. Savaş sonrasının doğal bir sonucu olarak nüfusta bir canlanma belirlenmiş, ancak buna rağmen nüfusun artış hızı bu ülkelerde %1‟i aşamamıştı. Çünkü doğumlarda hafif bir artış görülmesine karşılık, yaşlı nüfusun fazlalığı, aile boyutlarının büyümesi imkânını ortadan kaldırmaktadır. Çocukların eğitimi ve yetiştirilmesinin pahalılığı, kadınların bir kısmının çalışmasının aile plânlaması isteğini pekiştirmesi gibi birçok toplumsal ve ekonomik nedenden dolayı, doğum sayılarında bir donma söz konusu olmuştur.

Dünya savaşlarından Avrupa kadar etkilenmeyen ABD‟de de doğal artış %1‟in altındadır. Buna rağmen Batı Avrupa‟ya oranla genç bir ülke görünümü sunar. Amerikalıları asıl düşündüren konulardan biri siyah ve beyaz ırkların artış tempolarındaki eşitsizliktir. Zira siyahların doğum oranları beyazlarınkinden daha yüksektir.dunya-yillik-buyume-haritasi

Dünya Yıllık Büyüme Haritası

Endüstrileşmiş ülkeler arasında Japonya‟nın nüfus gelişimi bakımından özel bir yeri vardır. İkinci Dünya Savaşı‟na kadar Japonya %1.7-2‟lik bir doğal artış temposuyla az gelişmiş ülkelerin nüfus kategorisi içinde yer alıyordu. Savaşın siyasal ve ekonomik sistemi tahrip etmesi nedeniyle Japonya, savaş sonrasında doğum oranlarını düşürmeye büyük çaba
sarf etti. Doğum oranları, kontrol yöntemlerinin uygulanması ve kürtajın serbest bırakılması sayesinde yarı yarıya azaldı ki, oranlar Batı Avrupa‟nın düzeyine geriledi. Ölüm oranlarının da gerilediği bu ülkede, bu sayede 1930-1940 devresine göre çok farklı, düşük bir doğal artış oranı yakalanmış oldu. Japonya‟da yıllık ortalama nüfus artış hızı, 1995-2000 döneminde %0.2‟dir.
Geçen on beş yıl boyunca doğum oranlarının fazlaca düşmeye başlamasından ve nüfusun hızla yaşlanmasından ve yenilenememesinden endişelenen gelişmiş ülkelerin sayısı hızla artmaktadır. Avrupa ülkelerinden bazılarında (Rusya, İsveç, Fransa ve Almanya gibi) mevcut nüfus miktarının gerileyeceği endişesi belirmiştir. California büyüklüğünde dağlık üç adaya sahip olan Japonya da, bir süre nüfusu kontrol etme gayretleri sergilemiş ve 128 milyonluk bir nüfus büyüklüğüne sahip olmasına rağmen düşük doğurganlık oranından (kadın baĢına 1.4 çocuk) kaygı duymaktadır. 1990‟da Japonya Maliye Bakanlığı, nüfusun yaşlanmasının ve genç nüfus ile çalışma yaşındaki insanların azalmasının sosyal refahla ilgili olduğunu belirlemiştir. Gelişmiş ülkelerde yaşlanan nüfusun desteklenmesi konusunda gerçek bir endişe ortaya çıkmıştır. Bu endişeleri taşıyan ve birbirine yakın nüfus yapısına sahip Japonya, İsveç ve diğer bazı ülkeler doğum oranını yeniden artırmak için etkin adımlar atmaya çalışmaktadır.

Kaynak: Nüfus Coğrafyası

Prof. Dr. Ertuğrul Murat ÖZGÜR

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here